Als we niet voldoende slapen dan heeft dat een negatieve invloed op onze gezondheid en onze prestaties.

Veel mensen slapen echter te weinig en krijgen hierdoor te maken met een slaaptekort. Deze “slaapschuld” proberen ze dan meestal in  het weekend in te halen door langer (uit) te slapen.

Maar is dit wel voldoende? Hoe kun je het beste slaap inhalen en is dit eigenlijk wel mogelijk wanneer je tekort hebt geslapen?

In dit artikel leggen we uit wat een slaapschuld is en wat je kunt doen om een slaaptekort in te halen.

Wat is slaapschuld?

Een slaapschuld is de totale hoeveelheid slaaptekort die je opbouwt over een bepaalde periode. Wanneer je niet voldoende slaapt (bijvoorbeeld vanwege werk of studie) en te korte nachten maakt, dan zal je deze gemiste slaapuren als het ware moeten terugbetalen om van je slaapschuld af te komen.

Hoeveel slaap heb je nodig?

De hoeveelheid slaap die je nodig hebt verschilt heel erg per persoon en hangt ook af van verschillende factoren. Jongeren hebben bijvoorbeeld meer slaap nodig en ook vrouwen slapen vaak iets meer dan mannen.

Over het algemeen hebben de meeste volwassen zo’n 7,5 tot 9 uur slaap per nacht (= 52,5 tot 63 uur per week) nodig. Deze hoeveelheid neemt iets af naarmate we ouder worden.

Als je in de ochtend geen wekker nodig hebt, uitgerust opstaat en gedurende de dag voldoende energie hebt, dan slaap je in principe voldoende.

Waarom is slaap belangrijk?

Een goede slaap is essentieel voor onze gezondheid en de gevolgen van een slaapschuld worden helaas nog door veel mensen behoorlijk onderschat.

Een slaapschuld heeft een negatieve invloed op ons concentratie en reactievermogen en gaat gepaard met meer honger, gebrek aan focus en (mentale en lichamelijke) vermoeidheid.

Ook kan een chronisch slaaptekort je biologische klok (circadiaan ritme) ontregelen en daarmee je stofwisseling vertragen en je hormoonhuishouding op een negatieve manier beïnvloeden. Dit kan op langere termijn leiden tot depressie, obesitas, diabetes en hart- en vaatziekten.

Ben je overdag veel moe of slaperig of heb je vaak trek of moeite met concentreren? Dan heb je zeer waarschijnlijk te maken met een slaapschuld en zal je deze moeten inhalen.

Kun je een slaaptekort inhalen?

Het is gelukkig wel mogelijk om van een (kleine) slaapschuld af te komen. Wanneer je een aantal nachten te kort geslapen hebt, dan kun je het beste de volgende nachten eerder naar je bed gaan om je slaaptekort in te halen.

Ook kun je in de weekenden extra slapen en/of eventueel overdag een dutje of een powernap doen wanneer je ‘s nachts niet voldoende hebt geslapen. Doe dit niet te laat op de dag en houdt er rekening mee dat dit je gewone slaapritme niet verstoord.

Voor mensen die ploegendiensten draaien of onregelmatig werk doen is het zeker verstandig om overdag bij te slapen om je gemiddelde aantal slaapuren per week omhoog te halen.

Als je regelmatig te weinig slaapt, dan wordt het een stuk lastiger om van je slaapschuld af te komen en is een weekendje uitslapen of een paar nachtjes eerder naar bed helaas niet voldoende. Het is dan belangrijk om zo snel mogelijk een goed slaapritme te creëren om zo je circadiaan ritme te reguleren.

Zorg dat je overdag voldoende buiten komt en in de avond blauwe schermen vermijdt en (felle) lichten zoveel mogelijk dimt. Ook voldoende beweging, een vast eetpatroon en het managen van stress helpen met het programmeren van je biologische klok.

[ Lees ook het artikel: Het belang van goede slaap ]

Houdt er rekening mee dat je lichaam tijd nodig heeft om zich aan te passen aan een nieuw ritme en er minimaal een aantal weken (of soms zelfs maanden) overheen gaan om van je (chronische) slaapschuld af te komen. 

Conclusie

Een periode van slaaptekort noemen we ook wel een slaapschuld en is meestal lastig om van af te komen. 

Wanneer je een keertje tekort slaapt, dan is dit wel te compenseren door bij te slapen. Een langdurig slaaptekort is echter nagenoeg niet in te halen en kan op de langere termijn niet alleen mentale problemen geven, maar ook negatieve gevolgen hebben voor je lichamelijke gezondheid.

Een slaapschuld kun je daarom het allerbeste voorkomen. Dit doe je door te zorgen voor een vast slaapritme waarbij je elke dag (ook in de weekenden) op dezelfde tijden naar bed gaat en in de ochtend vroeg op staat.  

Dit heeft een gunstige invloed op je biologische klok en zorgt ervoor dat je meer energie hebt en elke dag uitgerust opstaat!