Een regelmatige slaaproutine en het hebben van een vast slaappatroon, helpt bij het reguleren van je interne biologische klok en is essentieel voor je gezondheid en je prestaties. 

In dit artikel leggen we je uit waarom het zo belangrijk is om een slaaproutine te hebben, wat je biologische klok is en wat er gebeurt als deze verstoord is.

Het belang van goede slaap

Training en voeding wordt vaak gezien als de basis van een actieve en sportieve leefstijl. Het derde en meest belangrijke aspect wordt echter vaak vergeten: voldoende en kwalitatieve slaap.

Slaap speelt (zeker bij atleten en sporters) een essentiële rol. Dit komt omdat een groot deel van groei en herstel en het verwerken van trainingsprikkels plaats vinden tijdens onze slaap. We merken het niet, maar wanneer we slapen zijn vele systemen in ons lichaam in volle gang.

Slaap is ook heel belangrijk voor mentaal herstel. Wat we leren en de dingen die we dagelijks meemaken worden geselecteerd, verwijderd of opgeslagen en verwerkt.

Om dit fysieke en mentale proces zo efficiënt mogelijk te laten verlopen zijn drie factoren van groot belang:

1. Regelmaat

2. Slaaptijd

3. De kwaliteit van je slaap.

Hoe beter deze factoren op elkaar zijn afgestemd, hoe beter en effectiever je slaap is. Regelmaat is hierbij een hele belangrijke factor.

[ Lees ook het artikel: Het belang van goede slaap ]

Wat doet je biologische klok?

Het signaal voor slaap of vermoeidheid wordt gegeven door een verandering in onze hormoonlevels en de verlaging van onze lichaamstemperatuur.

Dit aangeboren mechanisme noemen we onze biologische of inwendige klok dat ook wel circadiaan ritme wordt genoemd en verloopt bij de meeste mensen (soms iets langer) volgens een vast 24-uursritme. 

Een bekend voorbeeld hiervan is ons slaap-waakritme, dat bepaald wordt door de invloed van dag en nacht. Het circadiaan ritme bepaald (onder andere) wanneer we bepaalde hormonen uitscheiden.

Hieronder bevinden zich ook hormonen die op het eerste gezicht niet gerelateerd zijn aan onze slaap, zoals seks- en stofwisselingshormonen.

Hoe meer we ons circadiaanse ritme kunnen volgen, hoe beter we in staat onze hormonale balans en onze gezondheid te behouden.

Verstoring van je biologische klok

Door het verschuiven van seizoenen/tijden (wintertijd), het werken in ploegendiensten of andere factoren (bijv. jetleag) kan je biologische klok (tijdelijk) verstoord zijn.

Dit kan niet alleen zorgen voor problemen als: verminderde concentratie, gebrek aan energie, hoofdpijn en stemmingswisselingen, maar zorgt er ook voor dat voedingsstoffen en trainingsprikkels minder efficiënt worden verwerkt en vermindert je sportprestaties.

Zie je ondanks je optimale voeding- en trainingsschema, weinig tot geen vooruitgang? Dan is de kans zeer groot dat slaap niet in orde is.

Conclusie

Een regelmatig slaappatroon waarbij je naar bed gaat en opstaat op vaste tijden, is het beste wat je kunt doen voor je lichaam.

Er zijn maar weinig mensen die dagelijks op exact dezelfde tijden naar bed gaan en in de ochtend tot op de minuut nauwkeurig op een bepaalde tijd weer opstaan. Dit is voor veel mensen niet altijd praktisch en gelukkig ook niet strikt noodzakelijk.

Het is echter wel belangrijk om zoveel mogelijk te slapen binnen een bepaalde timeframe en grote of aanhoudende schommelingen in je slaappatroon te vermijden. Dit brengt je lichaam in balans en verbetert je gezondheid en prestaties.